दलित बाहुल्य एउटा बस्ती, जसलाई वर्षौंदेखि चरम गरिबी, अभाव, अशिक्षाको राप र तापले गलाएको छ। न घरको छाना बलियो छ, न त भरपेट खाना र एकसरो नाना। बिहान-बेलुकाको छाक टार्नकै लागि झिसमिसेदेखि साँझ नपरुन्जेलसम्म भौंतारिन बाध्य छ सिंगो बस्ती।

चरम गरिबीले थला परेको यो बस्तीमा पछिल्लो केही वर्षयता भने साँझ र बिहान छुट्टै चहलपहल देखिन थालेको छ। यो चहलपहल कुनै विवाह, भोजभतेर वा उत्सवको होइन, बालबालिकाको कल्याङमल्याङले ल्याएको हो।

बिहान उठ्नेबित्तिकै र विद्यालयबाट घर फर्किएपछि बालबालिकाहरू हातमा बोरा बोक्छन्। बोरासँगै कापी-कलम च्याप्छन्। हुल बाँधेर साँघुरा गल्ली हुँदै लम्किन्छन्। बस्ती बीचको अलि फराकिलो आँगनमा पुगेपछि बोरा ओछ्याएर बस्छन्, कापी–किताब पल्टाउँछन् र पढ्न शुरु गर्छन्। वर्षौंपछि बस्तीमा आएको एउटा चमत्कारी परिवर्तन हो यो।

पर्सा सदरमुकाम वीरगञ्जबाट करिब २० किलोमिटर पश्चिम उत्तरको सखुवाप्रसौनी गाउँपालिका-५ महुवन गाउँमा छ यो दलित बस्ती। वीरगञ्ज-ठोरी हुलाकी सडक हुँदै रामनगरी चोकबाट उत्तरतर्फ करिब ३ किलोमिटर दूरी पार गरेपछि यहाँ पुग्न सकिन्छ। वीरगञ्जको गण्डक चोक भएर गण्डक नहरैनहरको सडक भएर पनि यो बस्तीमा पुग्न सकिन्छ।

दलित बस्तीमा एकाएक शैक्षिक जागरणको हुरी ल्याउने व्यक्ति हुन् मनोज राम। शिक्षित समाज भए मात्रै जातीय विभेद, छुवाछूतमुक्त समाज बनाउन सकिन्छ भन्ने बुझाइ छ उनको। उच्च शिक्षा प्राप्तपछि शिक्षित व्यक्तिहरूबाट पाएको सम्मानजनक व्यवहारबाट उनले यो निष्कर्ष निकालेका हुन्।